Klóakmaur er algengt nafn á húsamaur, smávaxinni tegund sem flestir verða ekki varir við fyrr en vængjaðar drottningar fara að sjást innandyra, oftast við glugga, á baðherbergjum, í þvottahúsum eða við sprungur meðfram gólfi og lögnum. Í langflestum tilvikum er þetta fyrst og fremst til óþæginda.
Húsamaur sækir í hita og raka. Sjáist maurinn inni er það stundum vísbending um að einhvers staðar séu aðstæður sem gott er að þekkja, til dæmis raki, hiti eða opin leið meðfram lögnum. Það þýðir ekki að eitthvað sé að; það segir einfaldlega til um hvar maurunum líður vel.
Hvað er húsamaur?
Húsamaur er lítil maurategund sem í íslenskum heimildum er oftast kennd við Hypoponera punctatissima. Hér á landi heldur maurinn sig nánast eingöngu innandyra, í húsgrunnum, við lagnir og þar sem hiti og raki haldast jafnir.
Vinnumaurarnir eru örsmáir og fara lítið út fyrir búið, svo bú getur verið til staðar árum saman án þess að nokkur taki eftir því. Það sem fólk sér yfirleitt eru vængjaðar drottningar sem yfirgefa búið á dreifingartíma og leita í átt að birtu. Þá geta þær safnast í glugga eða sést skríða eftir vegg.
Af hverju kallast maurinn klóakmaur?
Nafnið er dálítið villandi. Maurinn syndir ekki upp um niðurföll, það er útbreiddur misskilningur. Tengingin er einfaldlega sú að búin liggja gjarnan nálægt rörum, lögnum og húsgrunnum þar sem hiti og raki haldast. Þar getur maurunum liðið vel þótt íbúðin sjálf sé þurr og hrein.
Náttúrufræðistofnun bendir á að afar litlar líkur séu á að maurarnir komist upp gegnum vatnslása. Sjáist þeir inni hafa þeir líklega ratað inn um sprungur í gólfplötu, veggjum eða meðfram lögnum.
Hvað segir húsamaur um ástand fasteignar?
Stakur maur í glugga þýðir ekkert sérstakt og er ekki áhyggjuefni. Það er fyrst þegar maurar birtast aftur og aftur á sama stað, eða í tugum eða hundruðum, sem það borgar sig að staldra við og skoða aðstæður aðeins nánar. Þá er gagnlegt að hafa eftirfarandi í huga:
- Raki: Húsamaur þarf raka og þornar fljótt upp í þurru umhverfi.
- Hiti: Búin eru oft þar sem hiti helst stöðugur, til dæmis við lagnir eða í grunni.
- Sprungur og leiðir: Maurarnir smjúga inn um sprungur eða meðfram rörum þar sem frágangur er opinn.
- Endurtekning: Komi sama innkoman upp á svipuðum tíma ár eftir ár bendir það til þess að bú sé nálægt.
Hvenær er ástæða til að gera eitthvað?
Enginn þarf að rjúka til. Fyrsta skrefið er einfaldlega að fylgjast með: skráðu hvar maurarnir sjást, hversu margir þeir eru og hvort þeir koma alltaf upp á sama stað. Gott er að taka nokkrar myndir og geyma sýni ef það er auðvelt.
Fylgi maurunum líka önnur merki, raki, fúkkalykt, saggi eða skemmdir við gólf, getur verið skynsamlegt að skoða málið í samhengi við ástand húsnæðisins. Þá má athuga rakastig, lagnaleiðir og loftræstingu áður en nokkuð er ákveðið. Oftast er þetta þó ekki stórmál.
Gott að hafa í huga
Það er freistandi að grípa strax í úðabrúsann þar sem maurarnir sjást. Það getur dregið úr ónæðinu um stund, en ef búið er annars staðar, undir gólfi, við lagnir eða í sameign, geta þeir einfaldlega komið aftur.
Á sama hátt er óþarfi að rífa upp gólf eða opna veggi í flýti. Langoftast er nóg að átta sig fyrst á því hvar maurarnir eru líklega að koma inn. Markmiðið er alltaf að byrja á einföldu skrefunum áður en nokkuð kostnaðarsamt kemur til greina.
Hvernig Fagmat getur nýst
Fagmat sér ekki um meindýraeyðingu og við mælum með því að haft sé samband við þar til gerðan meindýraeyði ef þörf er á. Við skoðum hins vegar húsnæði með tilliti til raka, lagnaleiða, sprungna, loftunar og annarra byggingartengdra þátta. Sjáist húsamaur, eða klóakmaur, getur slík skoðun hjálpað eiganda, húsfélagi eða kaupanda að átta sig á hvort um sé að ræða skammvinnt ónæði eða eitthvað sem vert er að laga við tækifæri.
Hafir þú séð maura við gólf, glugga, baðherbergi eða lagnir máttu senda okkur myndir og stutta lýsingu með verkbeiðni. Þá má meta næstu skref í rólegheitum, án þess að fara í nokkuð óþarft.
Algengar spurningar
Er klóakmaur það sama og húsamaur?
Já. Í íslenskri umræðu er klóakmaur yfirleitt bara annað heiti yfir húsamaur, Hypoponera punctatissima. Nafnið er til komið vegna þess að búin finnast gjarnan nálægt lögnum, rörum og heitum, rökum stöðum.
Koma húsamaurar upp um niðurföll?
Nei. Algengara er að vængjaðar drottningar berist inn um sprungur í gólfplötu, veggjum eða meðfram lögnum. Vatnslásar í niðurföllum gera þá leið ólíklega.
Þarf alltaf að opna gólf eða veggi þegar húsamaur sést?
Nei, langt í frá. Fyrst er metið hversu mikið er um maurana, hvar þeir sjást og hvort önnur merki bendi til raka eða hita við lagnir. Stök, tímabundin innkoma kallar ekki á neinar framkvæmdir.
Bíta eða stinga klóakmaurar?
Klóakmaurar eru ekki árásargjarnir og láta fólk almennt í friði. Vængjuðu drottningarnar geta þó stungið ef þær klemmast að húð, sem getur valdið smá sviða, roða eða kláða. Þetta eru fyrst og fremst óþægindi en ekki hættulegt.
Heimildir nefna að Hypoponera punctatissima hafi virkan brodd og stungugetu (BWARS, Mississippi Entomological Museum).
Senda verkbeiðni til Fagmats Skoða ástandsskoðun og rakamælingar Lesa um silfurskottur og raka