Að greina á milli þessa tvenns er fyrsta verkið, því úrbæturnar eru andstæðar. Leki krefst þéttingar. Rakaþétting krefst þess að loftraki lækki, að yfirborðshiti hækki eða að loftræsing batni. Ef þú þéttir glugga sem er í raun með rakaþéttingu lagarðu ekkert — og gerir loftskiptin jafnvel verri.
Þrjú einföld próf
Hvenær birtist bleytan? Kemur hún í rigningu með ákveðinni vindátt? Þá er það líklega leki. Kemur hún í kulda að morgni, óháð úrkomu? Þá er það líklega rakaþétting. Árstíðin og veðrið eru sterkasta vísbendingin.
Hvar birtist hún? Leki kemur oft neðst á karmi, á syllu eða á vegg undir glugga. Rakaþétting myndast jafnt á kaldasta fletinum — glerinu sjálfu eða rammanum.
Er móðan milli glerja? Ef móða myndast milli glerja í tvöföldu gleri er einangrunarglerið sjálft ónýtt. Það er ekki þétting sem lekur, heldur glereining sem hefur misst þéttleikann og þarf að skipta um.
Af hverju móða er ekki bara útlitsatriði
Móða á gleri að innan er í sjálfu sér ekki galli — hún er vísbending um að rakastig innilofts sé of hátt miðað við yfirborðshita. Oftast þýðir það að loftræsing dugar ekki, eða að eitthvað hindrar hitann í að ná að glerinu (þung gluggatjöld og sólbekkir sem loka fyrir ofn eru algeng orsök).
En móða sem stendur dögum saman er annað mál. Viðvarandi bleyta á karmi eða syllu leiðir til fúa í timbri og að lokum til mygluvaxtar — og fari hlutfallsraki yfir 70% geta skilyrði fyrir myglu skapast. Þá er móðan orðin fyrsta einkenni um myglu í húsi.
Hvað á að gera
- Greindu fyrst hvort um leka eða rakaþéttingu er að ræða — það ræður öllu hinu.
- Við leka: finndu hvar vatnið kemst inn, endurgerðu þéttinguna með efni sem hentar samskeytinu, og tryggðu að glerfalsið sé loftræst og drenað svo vatn sem kemst inn komist líka út.
- Við rakaþéttingu: lækkaðu loftraka með betri loftræsingu, hækkaðu yfirborðshita, og fjarlægðu það sem hindrar hita í að ná glerinu.
- Metðu timbrið. Mælist efnisraki í karmi eða syllu yfir 20% af þurrþyngd er fúahætta til staðar og það þarf að skoða dýpra en aðeins á yfirborði.
Hvað á ekki að gera
- Ekki kítta yfir án þess að vita hvaðan vatnið kemur. Þétting sem lokar inni vatn sem komst inn annars staðar flýtir fyrir fúa í stað þess að stöðva hann.
- Ekki loka loftræstu glerfalsi — það á að hleypa vatni út.
- Ekki meðhöndla móðu sem leka.
- Ekki mála yfir fúa. Hann heldur áfram undir málningunni.
Algengar spurningar
Af hverju er móða á gluggunum mínum að innan?
Móða að innan þýðir yfirleitt að rakastig innilofts er of hátt miðað við yfirborðshita glersins — oftast merki um að loftræsing dugi ekki. Það er ekki leki utan frá, heldur raki innan frá sem þéttist á kaldasta fletinum.
Er móða á gluggum hættuleg?
Móða í sjálfu sér er vísbending, ekki skemmd. En standi hún dögum saman leiðir viðvarandi bleyta á karmi eða syllu til fúa og að lokum mygluvaxtar. Þá er ástæða til að bregðast við.
Hvað þýðir móða milli glerja?
Ef móðan er milli glerja í tvöföldu gleri er einangrunarglerið sjálft ónýtt og búið að missa þéttleikann. Þá dugar ekki að þrífa — það þarf að skipta um glereininguna.
Hvernig losna ég við móðu á gluggum?
Lækkaðu loftraka með betri loftræsingu, hækkaðu yfirborðshita glersins og fjarlægðu það sem hindrar hita í að ná glerinu — til dæmis þung gluggatjöld eða sólbekki sem loka fyrir ofn.
Samhengi úr íslenskri dómaframkvæmd
Dómadæmi sem varpa ljósi á efnið
Tæknilegt ástand, sönnun um orsök og lagaleg ábyrgð eru aðskilin atriði. Eftirfarandi handstaðfest dómadæmi sýnir hvers vegna vönduð skráning og skýr afmörkun skipta máli.
Ertu með raka eða myglu við glugga sem heldur áfram að koma aftur? Fagmat framkvæmir grunnskoðun og greinir hvort um leka eða rakaþéttingu er að ræða. Sjá muninn á ástands- og grunnskoðun .
Almenn fræðsla, ekki mat á tiltekinni eign. Byggt á Rb-blöðum HMS (Rb.(31).107, Rb.(I4).003) og byggingarreglugerð nr. 112/2012. Fagmat ehf.